Arabuluculuk anlaşma belgesi ve icra edilebilirlik şerhi

Taraflar anlaştı, belge imzalandı. Peki karşı taraf edimini yerine getirmezse ne olacak? Cevap, anlaşma belgesinin ilam niteliğinde belge sayılıp sayılmadığına bağlı. Bu da imzalayanlara ve uyuşmazlığın konusuna göre değişiyor.

Kısa cevap: Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun imzası yeterlidir. Kanunun şerhi zorunlu kıldığı hâller ise bunun dışındadır.

Şerh gerekir mi? Karar tablosu

"İlam niteliğinde belge" olmak, alacaklının ilamlı icra takibi yapabilmesi demektir; ayrıca dava açıp hüküm almaya gerek kalmaz.

Şerhi hangi mahkeme verir?

Taşınmaz anlaşmalarında tapu tescili

2023'te yapılan değişiklikle arabuluculuk, taşınmaz devri bakımından da işler hâle geldi:

• Taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişlidir (m.17/B-1).
• Taraflar yazılı olarak kararlaştırır ve arabulucu tutanağa bağlarsa, arabulucunun talebiyle tapu siciline tasarruf yetkisinin kısıtlandığına dair şerh verilir. Şerh süreçle sınırlıdır ve üç ayı geçemez; anlaşmama hâlinde veya sürenin sonunda kendiliğinden kalkar (m.17/B-2).
• İcra edilebilirlik şerhi alındıktan sonra taraflardan biri tapu müdürlüğünden tescil talebinde bulunabilir. Tapu müdürlüğü gerekli incelemeyi yaptıktan sonra resmî senet düzenlenmeksizin tescili gerçekleştirir (m.17/B-6, m.18/B-5).

Anlaşmanın diğer sonuçları

• Dava yasağı: anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz (m.18/5). Bu nedenle anlaşma kapsamının belgede net çizilmesi kritik.
• Harç ve damga vergisi: şerh başvurusu ve buna karşı istinaf hâlinde maktu harç alınır. Taraflar belgeyi şerh almadan başka bir resmî işlemde kullanmak isterse damga vergisi de maktu olarak alınır (m.18/3).
• Ücret: anlaşma hâlinde arabuluculuk ücreti Tarifenin İkinci Kısmına göre hesaplanır ve alt sınırlar devreye girer. Ayrıntı için 2026 arabuluculuk ücret tarifesi yazısına bakınız.

Özet

Avukatların da imzaladığı anlaşma belgesi kendiliğinden ilam niteliğindedir ve şerhe gerek yoktur. Avukat yoksa şerh alınması gerekir. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve taşınmaz devri uyuşmazlıklarında ise şerh kanunen zorunludur.

Anlaşma sağlanamadıysa süreç son tutanakla kapanır; ayrıntı için son tutanak, kapsamın tamamı için dava şartı arabuluculuk kapsamı yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Arabuluculuk anlaşma belgesi icra edilebilir mi?

Evet. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun imzası yeterlidir. Bu hâller dışında şerh alınması gerekir.

İcra edilebilirlik şerhi nereden alınır?

Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden, dava görülürken başvurulmuşsa davanın görüldüğü mahkemeden alınır. Taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde yetki taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesindedir.

Hangi uyuşmazlıklarda icra edilebilirlik şerhi zorunlu?

Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıklar ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında şerh zorunludur. Taşınmazın devri veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşmalarda da şerh alınması şarttır.

Mahkeme şerh verirken neyi inceler?

İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır ve kapsamı, anlaşma içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığıyla sınırlıdır. Arabuluculuğa elverişli aile hukuku uyuşmazlıklarında inceleme duruşmalı yapılır. Taşınmazla ilgili belgelerde mahkeme, kanunlardaki sınırlamalara uyulup uyulmadığını da denetler.

Arabuluculukta anlaşılan taşınmaz tapuda nasıl tescil edilir?

İcra edilebilirlik şerhi verildikten sonra anlaşma belgesinin taraflarından biri tapu müdürlüğünden tescil talebinde bulunabilir. Tapu müdürlüğü mevzuatta öngörülen inceleme ve değerlendirmeyi yaptıktan sonra resmî senet düzenlenmeksizin tescil talebini yerine getirir.

Anlaşmadan sonra aynı konuda dava açılabilir mi?

Hayır. HUAK m.18/5 uyarınca arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. Bu nedenle anlaşma kapsamının belgede açıkça sınırlanması önemlidir.

İcra edilebilirlik şerhi için ne kadar harç ödenir?

Maktu harç alınır. Anlaşma belgesine şerh verilmesi için mahkemeye yapılacak başvuru ile bunun üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna gidilmesi hâlinde maktu harç uygulanır. Taraflar belgeyi şerh almadan başka bir resmî işlemde kullanmak isterse damga vergisi de maktu olarak alınır.

Arabuluculuk sürecinde tapuya şerh konulabilir mi?

Evet. Taşınmazın devrine veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklarda, taraflar yazılı olarak kararlaştırır ve arabulucu bunu tutanağa bağlarsa, arabulucunun talebiyle tapu siciline tasarruf yetkisinin kısıtlandığına dair şerh verilir. Şerh süreçle sınırlıdır ve üç ayı geçemez.

Kaynaklar: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.17/A, m.17/B, m.18 ve m.18/B.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut bir dosyada yürürlükteki mevzuat ve Arabuluculuk Daire Başkanlığının güncel duyuruları esas alınmalıdır. Son güncelleme: 11 Ağustos 2026.