Arabuluculuk son tutanağı: zorunlu unsurlar, imza ve saklama

Son tutanak, arabuluculuk sürecinin tek resmî çıktısıdır. Dava şartı süreçlerinde mahkemeye sunulacak belge budur; eksik ya da hatalı düzenlenmesi hem davanın usulden reddine hem de sonraki uyuşmazlıklara yol açar.

Kısa cevap: Son tutanak, arabuluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığını belgeleyen ve arabulucu tarafından düzenlenmesi zorunlu olan belgedir. Arabulucu, taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatlarınca imzalanır; taraflar imzalamazsa sebebi belirtilerek yalnız arabulucu imzalar ve tutanak yine geçerlidir.

Süreç hangi hâllerde sona erer?

HUAK m.17/1 beş sona erme sebebi sayar. Dava şartı süreçlerinde m.18/A-10 buna iki hâli daha ekler.

Dava şartı süreçlerinde arabulucu, sona erdirme üzerine son tutanağı düzenler ve durumu derhâl arabuluculuk bürosuna bildirir.

Tutanakta ne yazar, ne yazmaz?

Kanun tutanağın içeriğini iki katmana ayırır:

• Zorunlu çekirdek: faaliyetin nasıl sonuçlandığı. Tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları ya da sürecin başka bir sebeple sona erdiği tutanakta gösterilmek zorundadır (m.17/2).
• Tarafların takdirine bırakılan kısım: faaliyetin sonuçlanması dışında hangi hususların yazılacağına taraflar karar verir (m.17/3). Arabulucu bu konuda taraflara gerekli açıklamaları yapar; hazır olmayan tarafları her türlü iletişim vasıtasıyla bilgilendirir.

Kısmi anlaşma hâlinde, üzerinde anlaşma sağlanan ve sağlanamayan hususların tutanakta ayrı ayrı ve açıkça gösterilmesi gerekir. Uyuşmazlık konularının kalem kalem yazılmaması, sonradan hangi talebin dava şartını yerine getirdiği tartışmasını doğurur.

Anlaşamama tutanağı ve dava

Dava şartı arabuluculukta davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır (m.18/A-2).

Arabulucunun tutanak sonrası yükümlülükleri

• Derhâl bildirim: dava şartı süreçlerinde son tutanak düzenlenir düzenlenmez durum arabuluculuk bürosuna bildirilir (m.18/A-10).
• Bir ay içinde Genel Müdürlüğe gönderme: son tutanağın bir örneği, faaliyetin sona ermesinden itibaren bir ay içinde gönderilir (m.17/4).
• Beş yıl saklama: kendisine yapılan bildirimler, tevdi edilen belgeler ve son tutanak beş yıl süreyle saklanır (m.17/4).
• Katılmayan tarafın gösterilmesi: geçerli mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. Bunun yargılama gideri ve vekâlet ücreti bakımından sonuçları için ilk toplantıya katılmamanın sonuçları yazısına bakınız.

Özet

Son tutanak sürecin tek resmî çıktısıdır ve zorunlu çekirdeği tektir: faaliyetin nasıl sonuçlandığı. Bunun dışındaki içeriğe taraflar karar verir. İmzadan kaçınma tutanağı geçersiz kılmaz, sebebin yazılması yeterlidir.

Anlaşma sağlandıysa sıradaki adım anlaşma belgesi ve icra edilebilirlik şerhidir; bunun için anlaşma belgesi ve icra edilebilirlik şerhi yazısına, sürelerin tamamı için arabuluculuk süreleri yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Arabuluculuk son tutanağı nedir?

Arabuluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığını, yani tarafların anlaştıklarını, anlaşamadıklarını veya sürecin başka bir sebeple sona erdiğini belgeleyen ve arabulucu tarafından düzenlenmesi zorunlu olan belgedir. Dava şartı süreçlerinde dava dilekçesine eklenmesi gereken belge budur.

Taraflar son tutanağı imzalamazsa ne olur?

Tutanak geçersiz olmaz. HUAK m.17/2 uyarınca belge taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatlarınca imzalanmazsa, sebebi belirtilmek suretiyle sadece arabulucu tarafından imzalanır ve bu tutanak geçerlidir.

Son tutanakta hangi bilgilerin yer alması zorunlu?

Zorunlu olan tek unsur, faaliyetin nasıl sonuçlandığıdır: tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları veya sürecin hangi sebeple sona erdiği. Bunun dışında hangi hususların yazılacağına HUAK m.17/3 uyarınca taraflar karar verir.

Kısmi anlaşma hâlinde tutanak nasıl düzenlenir?

Üzerinde anlaşma sağlanan ve sağlanamayan hususlar tutanakta ayrı ayrı ve açıkça belirtilir. Uyuşmazlık konularının kalem kalem gösterilmemesi, sonradan hangi talep bakımından dava şartının yerine getirildiği tartışmasına yol açar.

Anlaşamama tutanağı dava dilekçesine eklenmezse ne olur?

Mahkeme davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde sunulması gerektiği, aksi hâlde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderir. İhtarın gereği yerine getirilmezse dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın dava usulden reddedilir.

Arabulucu son tutanağı ne kadar süreyle saklar?

Beş yıl. Arabulucu, faaliyete ilişkin kendisine yapılan bildirimi, tevdi edilen ve elinde bulunan belgeleri ve son tutanağı beş yıl süreyle saklamak zorundadır. Ayrıca son tutanağın bir örneğini faaliyetin sona ermesinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğe gönderir.

Taraflara ulaşılamazsa son tutanak düzenlenir mi?

Evet. Taraflara ulaşılamaması veya taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması hâlinde de arabulucu faaliyeti sona erdirir, son tutanağı düzenler ve durumu derhâl arabuluculuk bürosuna bildirir.

Kaynaklar: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.17 ve m.18/A.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut bir dosyada yürürlükteki mevzuat ve Arabuluculuk Daire Başkanlığının güncel duyuruları esas alınmalıdır. Son güncelleme: 11 Ağustos 2026.